Najczęściej zadawane pytania.

Plecak awaryjny to wcześniej przygotowany zestaw najważniejszych rzeczy potrzebnych podczas konieczności nagłego wystąpienia sytuacji kryzysowej. Może być wykorzystywany podczas awarii infrastruktury, ewakuacji, długotrwałego braku prądu, klęsk żywiołowych lub innych nieprzewidzianych zdarzeń.

Obie nazwy w ujęciu potocznym często występują zamiennie. Plecak awaryjny jest pojęciem szerszym i może służyć podczas różnych sytuacji kryzysowych w miejscu, w którym aktualnie przebywamy. Takie sytuacje to m.in. blackout, paraliż komunikacyjny czy też nagłe zdarzenie podczas wyprawy. Plecak ewakuacyjny jest przygotowany głównie z myślą o szybkim opuszczeniu miejsca zamieszkania i samodzielnym funkcjonowaniu i zabezpieczeniu podstawowych potrzeb przez określony czas w z góry zaplanowanym miejscu docelowym. W obliczu możliwości wystąpienia różnych rodzajów kryzysów, nazewnictwo często ma mniejsze znaczenie dla praktycznego wykorzystania, może mieć jednak znaczenie psychologiczne. Ewakuacja często kojarzy się z konfliktami zbrojnymi czy poważnymi katastrofami naturalnymi, co w przypadku braku poczucia bezpośredniego zagrożenia wpływa na brak potrzeby zabezpieczenia. Możliwość wystąpienia awarii lokalnej czy krajowej jest bardziej prawdopodobna i ta myśl powinna być punktem wyjścia do decyzji o zaopatrzeniu się w plecak awaryjny.

Najczęściej rekomenduje się przygotowanie plecaka awaryjnego na minimum 72 godziny. To czas, który często uznaje się za kluczowy podczas pierwszej fazy sytuacji kryzysowej lub ograniczonego dostępu do pomocy. Po tym czasie pomoc powinna zostać ustrukturyzowana i działania powinny być koordynowane przez odpowiednie służby. W kontekście przeznaczenia na 72 godziny, najważniejszą kwestią jest zabezpieczenie się w adekwatną ilość żywności i wody, ponieważ są to zasoby, których ilość maleje w czasie.

Wg wytycznych WHO (ang. World Health Organisation) w sytuacjach awaryjnych zaleca się dostarczenie organizmowi ilości energii na poziomie 2100 kcal/ dobę [Food and Nutrition Needs in Emergencies, WHO 2004], co przekłada się na ponad 6000 kcal/ 72 godziny. Dla porównania w przypadku racji awaryjnych dla żołnierzy wytyczne stanowią, że wystarczająca wartość energetyczna restrykcyjnej racji pokarmowej na przetrwanie wynosi ok. 1500 kcal/ dobę (Bertrandt J. i wsp., Racja pokarmowa na przetrwanie., Problemy Higieny i Epidemiologii 2011). Wobec przytoczonych danych decyzja o ilości zaplanowanej żywności może wydawać się trudna. Zatem należy racjonalnie podchodzić do ilości pożywienia na 72 h i pamiętać, że w sytuacji kryzysowej najważniejsze jest zabezpieczenie najbardziej podstawowych potrzeb żywieniowych. Nie należy również marginalizować kwestii walorów odżywczo-smakowych, które w warunkach kryzysu mogą mieć niebagatelny wpływ na kondycję psychofizyczną.

Plecak awaryjny powinien zawierać podstawowe wyposażenie pozwalające przetrwać minimum 72 godziny poza miejscem zamieszkania. Co oczywiste, każdy element plecaka może być użyteczny w innych okolicznościach, dlatego na zawartość plecaka należy patrzeć kompleksowo, ze świadomością, że niektóre elementy będę wykorzystywane częściej, a niektóre być może wcale. Plecak awaryjny ma dawać poczucie bezpieczeństwa w różnych warunkach. Co do samej zawartości, najczęściej wymieniane są: zapas wody i/lub akcesoria do jej uzdatniania, żywność o długim terminie przydatności do spożycia, apteczka, latarka, powerbank, radio, dokumenty, odzież, środki higieniczne oraz narzędzia wielofunkcyjne. Dokładną zawartość należy określić indywidualnie i zależy ona m.in. od takich czynników jak pora roku czy docelowe miejsce przebywania w razie wystąpienia sytuacji kryzysowej.

TAK — gotowy plecak pozwala zaoszczędzić czas i ograniczyć stres w razie wystąpienia sytuacji wymagającej szybkiego działania. Regularnie sprawdzany i uzupełniany zestaw zwiększa gotowość na nieprzewidziane zdarzenia. Plecak można również wykorzystywać podczas bardziej codziennych sytuacji (np. wielogodzinnych wypraw czy wyjazdów), aby sprawdzić lub przećwiczyć działanie wyposażenia. Może to być pomocne w razie wystąpienia realnego zagrożenia.

Najlepiej przechowywać go w miejscu łatwo dostępnym dla domowników — np. przy wyjściu z domu, w szafie w przedpokoju lub innym miejscu umożliwiającym szybkie zabranie plecaka. Gdy często poruszamy się samochodem, warto rozważyć przechowywanie plecaka w samochodzie.

Warto sprawdzać zawartość co najmniej raz na 6 miesięcy. Należy kontrolować terminy ważności żywności, leków czy mniej oczywistych elementów takich jak tabletki do uzdatniania wody czy ogrzewacze do rąk/ stóp. Można sprawdzić działanie baterii i ewentualnie je naładować. Okresowy przegląd zawartości plecaka pomoże dostosowywać wyposażenie do aktualnych potrzeb.

Zgodnie z wytycznymi zaleca się, aby każdy domownik, w tym dzieci powyżej 10 roku życia posiadały własny plecak awaryjny. Nie precyzuje się co dokładnie powinien zawierać plecak awaryjny dla dzieci, tym bardziej tych będących w wieku poniżej 10 lat. Założenie ogólne są teoretyczne. Plecak rodzinny jest rozwiązaniem, które wspiera rodziny z dziećmi. Dzieci, zwłaszcza te które nie miały styczności z survivalem czy też realną sytuacją kryzysową będą potrzebowały wsparcia ze strony rodziców – niezależnie od tego czy są w wieku poniżej lub powyżej 10 lat. Odrębną kwestią są dzieci czy nawet osoby dorosłe z niepełnosprawnościami, które wymagają szczególnej opieki. Wiele z takich osób nie będzie w stanie poradzić sobie samemu w sytuacji kryzysowej, dodatkowo z obciążeniem w postaci plecaka. W plecaku rodzinnym tylko wybrane elements są przewidziane dla każdej osoby. Część elementów jest wspólna, co znacznie obniża ciężar całego plecaka. Z uwagi na fakt, że dzieci inaczej znoszą sytuacje stresujące, elementem dodatkowym, o który warto zadbać indywidualnie we własnym zakresie są przedmioty, które zapewnią dzieciom namiastkę normalności – np. przenośne gry czy dla najmłodszych – przytulanki.

Przyjmuje się, że w celu komfortowego użytkowania, plecak z wyposażeniem nie powinien przekraczać 10-20% masy ciała, osoby, która będzie go nosić. Jednak w realnych sytuacjach, zależy to w dużej mierze od kilku czynników takich jak wiek czy ogólne możliwości użytkownika. Generalnie im lżejszy plecak tym lepiej. Warto mieć na uwadze możliwość wystąpienia sytuacji, w której zajdzie potrzeba pomocy innym.

NIE. Prawdą jest, że o potrzebie posiadania plecaków awaryjnych mówi się więcej od momentu wybuchu wojny na Ukrainie i dalszej kolejności zmianami prawnymi w Polsce w odniesieniu do ochrony ludności i obrony cywilnej. Pamiętać jednak należy, że dosyć stabilna sytuacja polityczna w Europie w ostatnich dekadach spowodowała być może zbyt duży spokój wśród polityków i w społeczeństwie. Wyposażenie plecaka awaryjnego jest na tyle uniwersalne, że z powodzeniem można z niego korzystać w wielu innych sytuacjach – podczas podróży, nagłego paraliżu komunikacyjnego czy awarii prądu w domu. Wszystkie niezbędne elementy mamy pod ręką.

W dyskusji o plecakach awaryjnych nie chodzi o wskazywanie lepszych lub gorszych rozwiązań. Nawet bardzo podstawowy zestaw elementów będzie skuteczniejszy niż brak czegokolwiek. Gotowy zestaw pozwala osiągnąć podstawowy poziom przygotowania od razu, przy czym należy pamiętać, że trzeba się z zawartością plecaka zapoznać, aby umieć z niego skorzystać. Gotowy plecak gwarantuje również profesjonalny dobór elementów. Wiele osób, z różnych względów chętniej skorzysta z gotowych sprawdzonych rozwiązań, zamiast samodzielnie wyszukiwać pojedyncze elementy. Warto zwrócić jeszcze uwagę na fakt, że plecak awaryjny można rozbudowywać na bardzo wiele sposobów, zależnie od indywidualnych potrzeb. Gotowy plecak daje pewną podstawę i punkt wyjścia do ewentualnego rozszerzenia zawartości.